مرکز مطالعات شيعه
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
Tuesday 04 August 2020 - الثلاثاء 14 ذو الحجة 1441 - سه شنبه 14 5 1399
 
 
مجموعه کتب
 
 
 
 
 
 
كتابخانه بزرگان دین
 

کتابهای حضرت امام خمینی ره

کتابهای شهید مطهری ره

کتابهای حجه السلام قرائتی

کتابهای آیت الله جوادی آملی 

کتابهای آیت الله مکارم شیرازی

 
 
 
 
 
فرقه هاي نوظهور
 
 
 
 
 
 
نمایش مطلب
 
  • مبارزه با «اسرائيليات» محور جنبش علمي امام باقر(ع) بود  
  • 1392-07-21 13:14:34  
  • تعداد بازدید : 30   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  •  

    مبارزه با «اسرائیلیات» محور جنبش علمی امام باقر(ع) بود


    پنجمین امام شیعه، محمد بن علی بن الحسین(ع) است که به باقر شهرت یافته است. معنای باقر، شکافنده است که جابر بن یزید جعفی در توضیح آن می گوید: «زیرا آن حضرت علم را شکافت و رموز و دقایق آن را روشن ساخت.”
    جابر بن عبدا... انصاری، روایتی در فضیلت امام باقر(ع) نقل کرده که به نوشته ابن شهر آشوب، فقهای مدینه و عراق، همگی آن را روایت کرده اند. در این روایت، جابر می گوید: رسول خدا مرا مورد خطاب قرار داد و فرمود: تو بعد از من چنان زنده می مانی که مردی از فرزندان مرا که شبیه ترین مردم به من و نامش مطابق نام من باشد زیارت کنی، وقتی او را دیدی، سلام مرا به او برسان و این سفارش مرا حتماً عمل کرده و سهل مگیر.
    وقتی جابر به سنین پیری رسید و مرگ خود را نزدیک دید، پیوسته می گفت ای باقر ای باقر، کجایی. تا اینکه روزی آن حضرت را دید و خود را به وی رسانید، در حالی که دست و پای حضرت را می بوسید، می گفت: پدر و مادرم فدای تو که شبیه پدرت رسول خدا هستی، رسول خدا بر تو سلام فرستاد...
    همزمان با فرا رسیدن شهادت امام باقر(ع) زندگی و سیره تربیتی ایشان را در گفتگو با دکتر محمد حسین رجبی دوانی پژوهشگر تاریخ اسلام و استاد دانشگاه به بحث گذاشته ایم که در پی می آید.
    * اگر ممکن است برای شروع بحث گریزی بزنید به جایگاه و موقعیت علمی امام باقر(ع)...
    ** بی تردید، از نظر بسیاری از علمای اهل سنت، امام باقر(ع) در زمان حیات خویش شهرت فراوانی داشته و همواره محضر او از دوستدارانش، از تمامی بلاد و سرزمینهای اسلامی، پر بوده است. موقعیت علمی ایشان، به مثابه شخصیتی عالم و فقیه، بویژه به عنوان نماینده علوم اهل بیت(ع) بسیاری را وامی داشت تا از محضر او بهره گیرند و حل اشکالات علمی و فقهی خود را از او بطلبند. در این میان اهل عراق که شیعیان بسیاری در میان آنها وجود داشت، مفتون شخصیت آن حضرت شده بودند.
    در میان مراجعه کنندگان، آن چنان خضوعی نسبت به شخصیت علمی امام به چشم می خورد که عبدا... بن عطای مکی می گفت: «علما را در محضر هیچکس کوچکتر از آنها در محضر ابو جعفر(ع) ندیدم.” شهرت علمی امام(ع) در زمان ایشان، نه تنها در حجاز که حتی در عراق و خراسان نیز به طور گسترده فراگیر شده بود. چنانکه راوی می گوید: دیدم که مردم خراسان دورش حلقه زده و اشکالات علمی خود را از او می پرسیدند.
    فراوانی و گستردگی روایات امام در زمینه های اعتقادات و علوم دیگر اسلامی، سبب شد تا محدثان اهل سنت نیز از آن حضرت نقل حدیث نمایند. از معروف ترین آنها «ابوحنیفه» است. او با توجه به اینکه بیشتر احادیث وارده از طریق اهل سنت را نمی پذیرفت، روایات زیادی از طریق اهل بیت و بویژه امام باقر(ع) نقل کرده است.

    * مهمترین شاگردان مکتب امام باقر(ع) چه کسانی بودند؟

    ** امام باقر(ع) در دانشگاه بزرگی که ترتیب داده بود، شخصیتهایی را پرورش داد که هر کدام از آنها راویان بلند پایه حدیث و فقه بودند از آن جمله: زراره بن اعین، ابوبصیر و محمدبن مسلم. که در عظمت این افراد امام صادق(ع) فرمود: مکتب و احادیث پدرم را این افراد زنده و حفظ کردند.

    * وضعیت سیاسی دوران امامت امام باقر(ع) تأثیری در تربیت شاگردان و رشد مکتب علمی شیعه نداشت؟
    ** امام باقر(ع) در دوران امامت خود، با وجود موانع و سختی هایی که از سوی حکام جور به وجود می آمد از طریق آموزش و بیان معارف الهی بزرگترین جنبش و انقلاب علمی را پایه ریزی کرد و شالوده ایجاد یک دانشگاه بزرگ اسلامی را در دوران امامت خود پی ریزی کرد. امام با زمامداران اموی همچون ولیدبن عبدالملک، سلیمان بن عبدالملک، یزید بن عبدالملک، عمربن عبدالعزیز و هشام بن عبدالملک معاصر بود.

    * حضرت در مبارزه با اسرائیلیات در آن دوره چه تدابیری اندیشید؟

    ** از جمله گروه های خطرناکی که آن روزها در جامعه اسلامی حضور داشتند و تأثیر عمیقی در فرهنگ آن روزگار برجا گذاشتند، یهودیان بودند. عده ای از یهودیان که به ظاهر مسلمان شده و گروهی دیگر که هنوز به دین خود باقی مانده بودند در جامعه اسلامی پراکنده شده و مرجعیت علمی قشری از ساده لوحان را به عهده داشتند.
    تأثیری که آنان بر فرهنگ اسلام بر جا نهادند، به صورت احادیثی جعلی، به نام «اسرائیلیات» پدیدار گشت که بیشترین قسمت این احادیث درباره تفسیر و مراتب و شؤون زندگی پیامبران سلف، جعل شده بود. از جمله علمای اسلامی که این احادیث را در تألیف خود وارد کرده، طبری، مفسر معروف است که بیشترین روایات را درباره تفسیر قرآن، از منابع یهودی به دست آورده است. تلاش علمی یهود در داخل جامعه اسلامی بویژه در محافل علمی آن، در مسایل فقهی و کلامی نیز تأثیری نگران کننده بر جای گذاشت و این موضوع در تاریخ چنان روشن است که جای کوچکترین تردید و شبهه ای در آن وجود ندارد.
    اما مبارزه با یهود و القائات آنها در فرهنگ اسلام، بخش مهمی از برنامه کار ائمه طاهرین(ع) را به خود اختصاص داده بود. تکذیب احادیث دروغین و ساخته و پرداخته یهودیان در مورد انبیای الهی و مطالبی که باعث خدشه دار شدن چهره ملکوتی پیامبران خدا شده است، در برخوردهای ائمه اطهار(ع) به خوبی دیده می شود. این احادیث که در عصر اول اسلام، توسط افرادی همچون «کعب الاحبار» و «عبدا... بن سلام» رواج یافته بود، مورد حمله امام علی بن ابی طالب(ع) نیز قرار گرفت.

    * اگر بخواهیم از ماندگارترین میراث فرهنگی امام باقر(ع) یاد کنیم، چه نکته ای قابل طرح است؟

    ** با نگاهی کوتاه به مسانید فقهی و تفسیری شیعه، به خوبی می توان دریافت که بخش بسیاری از روایات فقهی، اخلاقی و تفسیری شیعه از امام باقر(ع) نقل شده است. وسائل الشیعه و کتب تفسیری مانند البرهان از بحرانی و صافی از فیض کاشانی، حاوی روایات فراوانی در زمینه تبیین مسایل فقهی و توضیح آیات قرآن و شأن نزول آنهاست که از حضرت روایت شده است. علاوه بر اینها مقدار زیادی اخبار تاریخی درباره امیرالمؤمنین و جنگ صفین نیز از آن حضرت نقل شده است.
    همچنین در زمینه اخلاقیات، جملات گهربار و پرمغزی از امام باقر(ع) روایت شده است؛ جملات قصاری که در نهایت زیبایی و برخاسته از روح عصمت و کمالات درونی امام است. اربلی نوشته است که اخبار انبیا فراوان از امام باقر(ع) نقل شده و مردم اخبار مغازی را از ایشان نقل کرده اند. آنها همچنین اخباری در تفسیر قرآن از وی نوشته و خاصه و عامه از آن بزرگوار حدیث نقل کرده اند.
    نمونه ای از درس های اخلاق عملی امام، مخالفت آن با خشک مقدسی بود. آن حضرت در مقام عمل، با نظر آن دسته که گمان می کردند ترک کامل نعمتهای دنیوی، ورع اسلامی و زهد است، مقابله می کرد. عده ای فکر می کردند تلاش برای معاش که نشانه فعالیت برای زندگی بهتر است، درست نیست که ائمه شیعه و بخصوص امام باقر(ع) همواره با این تفکر مخالفت می کردند.
    محمد حسین رجبی دوانی

    مركز مطالعات شيعه  
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :
     
     
     
    ليست مقالات
     
     
     
     

    درباره ما | تماس باما  |  نقشه سایت |خبرخوان

    هرگونه کپی برداری ازسایت محفوظ می باشد فقط با ذکر منبع مانعی ندارد