مرکز مطالعات شيعه
ArticleID PicAddress Subject Date
{ArticleID}
{Header}
{Subject}

{Comment}

 {StringDate}
Tuesday 04 August 2020 - الثلاثاء 14 ذو الحجة 1441 - سه شنبه 14 5 1399
 
 
مجموعه کتب
 
 
 
 
 
 
كتابخانه بزرگان دین
 

کتابهای حضرت امام خمینی ره

کتابهای شهید مطهری ره

کتابهای حجه السلام قرائتی

کتابهای آیت الله جوادی آملی 

کتابهای آیت الله مکارم شیرازی

 
 
 
 
 
فرقه هاي نوظهور
 
 
 
 
 
 
نمایش مطلب
 
  • اهميت داستان‌هاي قرآني  
  • 1392-10-09 9:26:46  
  • تعداد بازدید : 59   
  • ارسال به دوستان
  •  
  •  
  • اهمیت داستان‌های قرآنی

    «قصه بار تربیتی فوق‌‌‌العاده‌‌‌ای دارد و تأثیر آن بر فکر و ذهن انسان بسیار زیاد است.
     
     «قصه بار تربیتی فوق‌‌‌العاده‌‌‌ای دارد و تأثیر آن بر فکر و ذهن انسان بسیار زیاد است. عالیترین نصیحت‌ها و محکمه‌‌‌پسند‌ترین اندرز‌ها در قالب تمثیل و تشبیه و داستان است که به جان مخاطب می‌‌نشیند.»
     امتیازات قصّه‌‌گویی و قصّه‌‌‌خوانی در تربیت
    از آنجا که قصه بار عاطفی و هیجانی دارد، پایداری‌‌‌‌اش در حافظه‌‌‌ی بلند مدّت انسان بیشتر و تأثیر وتثبیتش در ناخودآگاه عمیق‌تر است. نصیحت مستقیم ممکن است به تدریج از ذهن انسان محو شود امّا همین موضوع اگر در قالب داستان بیان گردد، دیر‌تر فراموش می‌‌شود.
    ـ قصّه‌ها معمولاً دارای شخصیّت اصلی و قهرمان هستند که خواننده یا شنونده با آن همدلی می‌کند به‌طوری که با او شاد و غمگین شده و حتّی طعم ترس و امید را می‌‌‌‌‌‌چشد. این‌‌ همان چیزی است که در روان‌شناسی از آن تحت عنوان «همذات پنداری» و «تصوّر جانشین» نام می‌برند. طبیعی است اگر قهرمان داستانِ ما، فردی خوب، مثبت و ممتاز باشد، انسان خود را در قالب او قرار می‌دهد وکردار او در ذهنش نقش می‌بندد تا جایی که در شرایط مشابه، ناخوداگاه سعی می‌‌‌‌کند قهرمانانه رفتار کند و همانطور عمل کند که آن شخصیت ممتاز عمل می‌‌کرد.
    ـ قصّه بیان ساده، قابل فهم و عمومی‌دارد که معمولاً همه را مخاطب قرار می‌دهد. برای درک قصّه معمولاً به دانش، اطلاعات و تحصیلات خاص نیازمند نیست، قصّه تجربه‌ی ملموس از زندگی است که برای همه و در هر سطحی جاذبه دارد.
    ـ قصّه‌گویی، گوش شنوای انسان را باز‌تر می‌‌کند. تذکّرات و نصیحت‌های خشک وخالی ـ که معمولاً قالب امر و نهی هم دارد ـ کمتر جاذبه‌ای برای شنیدن ایجاد می‌کند. قصّه‌‌ همان پیام نصیحت حکیمانه را به ما می‌‌رساند با این تفاوت که به‌واسطه‌‌ی جاذبه‌‌‌یی که دارد، توّجه و شنوایی بیشتری را جذب می‌‌کند.
    ـ طبع انسان به‌گونه‌ای است که در برابر تذکّر مستقیم واکنش نشان می‌دهد و در اثر تکرار، انکار و لجبازی می‌کند، عصبی می‌‌شود و از کوره در می‌رود. قصّه تذکری غیر مستقیم است که حساسیت برانگیز نیست و به مخاطب امکان می‌دهد خودش نتیجه‌گیری کند و پیام پنهان آن را دریابد (?).
    مهم‌ترین آثار تربیتی استفاده از قصص قرآنی در فرایند آموزش ‌ ‌‌وپرورش کودکان و نوجوانان موارد زیر می‌‌‌‌‌باشد:
    الف) پرورش ایمان مذهبی
     قصص قرآنی با حلاوت و تأثیر‌‌‌‌‌گذاری اعجاب‌انگیز‌شان، فطرت خدا‌‌‌‌جویِ پاک ومعصوم کودکان را اقناع کرده، از آن‌ها انسان‌ها‌‌ی با ایمان و متّقی می‌‌‌‌‌سازد. از سوی دیگر، صبر و توکّل، آرامش و انبساط خاطر، اجتناب از معاصی، ایجاد اخلاق پسندیده و کرامات و فضایل دیگر نیز از آثار تربیتی همین ایمان مذهبی و تقوا است که تحت تأثیر تدبّر و تفکّر در قصص قرآنی در روح و روان کودک شکل می‌گیرد.
    ب) پرورش عقل و عبرت‌گیری از زندگی گذشتگان
    تدّبر در این داستان‌ها ترغیب خردورزی انسان در جهت فهم نکات و امور مشترک در زندگی انسان‌ها و دوری از مصائبی است که گذشتگان به سبب دوری از خدا و گرفتاری به گناه و معاصی به آن‌ها دچار شده‌اند. همچنین در لابلای قصص قرآنی برخی از مهم‌ترین عوامل رکود اندیشه انسانی مانند: سنّت‌گرایی کورکورانه و تعصّبات جاهلانه، شخصیّت‌گرایی، دلبستگی‌های غیر منطقی همچون ثروت، مقام و هواپرستی و خودبینی و... معرفی شده و نکوهش گردیده‌اند.
    ج) ‌ پرورش حس زیبادوستی و زیبا‌شناسی
    انسان همانطور که با ابزار تفکّر و اندیشه و علم‌آموزی عقل خود را پرورش می‌دهد با پرورش حس زیبایی‌شناسی و هنری نیز احساس و عاطفه خود را جلا می‌بخشد. از آنجایی که یکی از موارد اعجاز دین اسلام زیبایی کلام قرآن است در منطق قصص قرآنی، محور قرار گرفتن خداوند و گوش سپردن به کلام وحی که سرشار از هنر و زیبایی است موجب بسط و گسترش و غنایی این گرایش فطری در کودکان می‌گردد.
    د) رشد اعتماد به ‌نفس و پرورش روحیه‌ی شجاعت و ظلم‌ستیزی
    تدبّر در زندگی گذشتگان این پیامد تربیتی را برای کودکان به ارمغان می‌آورد که بیاموزند همه‌ی انسان‌ها، به ویژه‌ی انسان‌های با ایمان تحت حمایت قدرت لایزال خداوندی قرار دارند و همین امر آنان را به‌سوی ایمان مذهبی سوق می‌دهد. یکی از ثمرات مهم آن آرامش و انبساط خاطر، اعتماد به ‌نفس، شجاعت، ظلم‌ستیزی و تسلیم نشدن در برابر مظاهر قدرت‌های مادی است.
    هـ) آمادگی برای دریافت پیام‌های اخلاقی و انسانی و پرورش اخلاق و عادات نیکو و پسندیده
    مطالعه‌ی روش نادرست اقوامی‌مانند قوم لوط، عاد، ثمود و... در قرآن به کودکان می‌آموزد که دوری از زشتی‌ها و پلیدی‌ها عاقبت درخشان در پی داشته و بالعکس گرایش به ضدیّت و عناد با کلام پروردگار و سیره‌ی پیامبران، بشریّت را به ضلالت و گمراهی سوق می‌دهد و از این طریق کودکان به بسیاری از ارزش‌های اخلاقی پی می‌‌‌برند. از سوی دیگر صفات نیکویی چون صبر و پایداری، شجاعت، خداجویی، نوع دوستی، امیدواری، آزادگی و جوانمردی، طرفداری و دفاع از حق و حقیقت، استقامت در مقابل زور و ستم، انتخاب دوست و همنشین شایسته از جمله ارزش‌هایی‌اند که هسته‌ی مرکزی قصه‌ها و داستان‌های قرآنی را تشکیل داده و موجب می‌گردند که صفات مزبور به تدریج ملکه‌ی ذهن کودک بشود و این امر نیز به نوبه‌ی خود گرایش به رفتار‌ها و عادات پسندیده را در ذهن و روح وی نهادینه می‌سازد.
    و) آرامش‌بخشی، رفع اضطراب و اخـتلالات روانی و رفتاری و تأمین بهداشت روانی
    به اعتقاد صاحبنظران، افسردگی در دوره‌ی کودکی یکی از مشکلات جدی است که سلامت عمومی‌فرد را، حتی در دوره‌های آتی زندگی وی، به‌ خطر می‌اندازد. از این‌رو شناسایی و درمان افسردگی‌های دوره‌ی کودکی و نوجوانی، احتمال بیماری‌های روانی دیگر مانند رفتار‌های ناسازگارانه، ناراحتی‌های شدید و حتی مرگ و میر کودکان را کاهش می‌دهد. در همین مسیر، پژوهشگران به اثربخشی داستان درمانی برای گروه‌های مختلف بیماران دارای اختلال‌های روانی و افزایش خودآگاهی از جمله کاهش اضطراب، افزایش احساس شایستگی کودکان، درمان اختلال سلوک و کمک به هویت‌یابی نوجوانان اشاره کرده‌اند که داستان‌های قرآنی می‌تواند چنین نقشی را ایفا نماید.

    ز) پرورش روحیه‌ی پرسش‌گری و تقویت نیروی خلاقیت

    در عرصه‌ی ادبیات کودک و نوجوان، آنجا که قوّه‌ی خیال تا دور دست‌ها پرواز می‌کند و فانوسک‌های حیرت و حکمت خوش می‌درخشد، قصه‌ها و حکایت‌های شیرین قرآنی بر روح لطیف مخاطبش نیک می‌نشیند و بر آیینه‌ی صاف روحشان نقش می‌بندد و تا مدّت‌ها بی‌آنکه زنگار گرفته باشد، رُخ می‌نماید و جلوه‌گر می‌شود (?).
    در پایان یادآوری نکات زیر ضروری است:
    ?ـ در این کتاب سعی شده است به داستان پیامبرانی پرداخته شود که داستان زندگی آن‌ها در قرآن به صورت تفصیلی بیان شده است. همچنین در استنباط پند و اندرز از داستان پیامبران تا حد امکان مسائل مختلف جامعه امروزی در نظر گرفته شده است تا بی‌پایه‌بودن ادّعای کسانی که آیات قرآنی را منحصر به عصر نزول دانسته و معتقد به بشری بودن آن هستند عیان و آشکار گردد، بنابراین استنباط پند و اندرز‌ها از داستان پیامبران در قرآن با توجه به زیست جهان عصر حاضر و مرتبط با اتفاقات و جریانات مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... این عصر صورت پذیرفته و تا حد امکان تلاش بر این بوده که از کتاب‌های سیره و داستانی مربوط به علمای متأخّر و متقدّم کمتر استفاده گردد و بیشترِ پند و اندرز‌ها حاصل تدبُّر و تأمُّل در آیات و داستان‌های قرآنی به صورت شخصی باشد. به‌طور حتم خوانندگان عزیز در حال و آینده هم می‌توانند براساس میزان استعداد، توانایی و نزدیکی و قرابتشان با روح قرآنی از این بوستان الهی گل‌های معرفت چیده و آن‌را به جامعه‌ی بشری عرضه دارند. در واقع یکی از جنبه‌های اعجاز داستان‌های قرآنی را می‌توان فرازمانی و مکانی بودن آن دانست که با وجود بیان شرح حال گذشتگان، درس‌هایی که می‌توان از این داستان‌ها گرفت می‌تواند چراغِ راهِ ‌حال و آیندگان در مسیر پرتلاطم زندگی باشد. درس‌هایی تمام نشدنی که جهد و تلاش بیشتر و گذشت زمان آن‌ها را پربار‌تر می‌نماید.
    ?ـ در این کتاب علاوه بر استنباط پند و اندرزهای فرازمانی و فرامکانی به شبهاتی که در مورد داستان‌های قرآنی وجود دارد، نیز پاسخ داده شده است؛ شبهاتی که از قدیم و در کتاب‌های تحریف شده‌ی ادیان گذشته (تورات و انجیل) مطرح بوده و شبهاتی هم که در عصر حاضر از سوی شبکه‌ها و رسانه‌های مختلف، اذهان آحاد جامعه‌ی اسلامی‌ را به خود مشغول کرده است. همچنین در انتهای هر داستان به ایراداتی که بر داستان‌های قرآنی تحت عنوان تناقضات قرآنی در برخی از سایت‌های اینترنتی وارد شده با ذکر تناقض پاسخ مناسب داده شده است (?).
    ?- داستان حضرت آدم؛ به صورت مفصَّل همراه با پاسخ شبهات به خصوص تجزیه و تحلیل نظریه‌ی تکاملی داروین در جلد جداگانه‌ای به نام خلقت بیان شده است. همچنین به داستان حضرت سلیمان، داود و ملکه‌ی سبا هم به دلیل ارتباط با بحث سیاست در جلد اول سیاست در قرآن به صورت مفصَّل اشاره شده است. بنابراین این دو داستان قرآنی به همراه داستان زندگی حضرت محمد (ص) ـ به دلیل فراوانی کتاب‌های سیره در مورد آن ـ و داستان پیامبرانی که در قرآن به صورت مختصر و در چند آیه به زندگیشان پرداخته شده است در این کتاب بیان نشده‌اند و راه تحقیق، همواره برای خوانندگان محترم باز است تا براساس اهداف و مقاصد خویش نکات گهرباری را از آیات قرآنی استنباط و استخراج نمایند.
    پانوشتها:
    منبع : پاایگاه اطاع رسانی اصلاح

     
    نام :
    نام خانوادگی :
    ایمیل :
     
    متن :
    متوسط امتیاز :
    %0
    تعداد آراء :
    0
    امتیاز شما :
     
     
     
    ليست مقالات
     
     
     
     

    درباره ما | تماس باما  |  نقشه سایت |خبرخوان

    هرگونه کپی برداری ازسایت محفوظ می باشد فقط با ذکر منبع مانعی ندارد